"Ở nhà con không chịu ngủ trưa, sao đến lớp lại ngủ được?", "Con có cần ngủ trưa nữa không khi đã lên mẫu giáo?" là những câu hỏi ba mẹ thường đặt ra. Bài viết này tổng hợp những gì các nghiên cứu và khuyến nghị chuyên môn nói về giấc ngủ trưa của trẻ mầm non, và cách ba mẹ có thể hỗ trợ con.

1. Trẻ mầm non cần ngủ bao nhiêu?

Theo khuyến nghị của Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM), tổng thời gian ngủ trong 24 giờ, tính cả giấc ngủ ngày, nên là:

• Trẻ 1–2 tuổi: 11 đến 14 giờ.
• Trẻ 3–5 tuổi: 10 đến 13 giờ.

Với nhiều trẻ, giấc ngủ đêm chưa đủ để đạt tổng thời gian này, nên giấc ngủ trưa là phần bù quan trọng. Nhu cầu ngủ trưa giảm dần theo tuổi và khác nhau giữa các trẻ: có bé 5 tuổi vẫn cần ngủ trưa, có bé đã bắt đầu ngủ ít hơn.

2. Giấc ngủ trưa giúp trẻ ghi nhớ điều đã học

Năm 2013, nhóm nghiên cứu của Rebecca Spencer (Đại học Massachusetts Amherst) công bố trên tạp chí PNAS một nghiên cứu với trẻ mẫu giáo 3–5 tuổi tại sáu lớp học. Các bé học một trò chơi ghi nhớ vị trí hình ảnh vào buổi sáng, rồi vào một ngày được ngủ trưa, một ngày khác được giữ thức. Kết quả:

• Sau giấc ngủ trưa, trẻ nhớ được nhiều hơn (các tác giả báo cáo khoảng 10% vị trí) so với khi thức trong cùng khoảng thời gian.
• Lợi ích này vẫn còn vào sáng hôm sau; giấc ngủ đêm không bù được phần "quên" của những ngày không ngủ trưa.
• Lợi ích rõ nhất ở những trẻ có thói quen ngủ trưa đều đặn.

Nghiên cứu có quy mô nhỏ (40 trẻ), nên cần được hiểu là một bằng chứng đáng chú ý chứ chưa phải kết luận cuối cùng. Tuy vậy, nó gợi ý rằng với những trẻ còn nhu cầu ngủ trưa, đừng vội bỏ giấc ngủ này.

3. Vì sao con ngủ trưa ở lớp dễ hơn ở nhà

Ở trường mầm non, giờ ngủ trưa thường đến sau giờ ăn, vào cùng một khung giờ mỗi ngày, trong không gian yên tĩnh, giảm ánh sáng. Nhiều trẻ ở nhà khó ngủ nhưng đến lớp lại ngủ được, phần lớn nhờ nếp sinh hoạt đều đặn và việc thấy các bạn cùng nằm nghỉ. Đó cũng là điều ba mẹ có thể học theo ở nhà.

Ba mẹ có thể hỏi cô giáo về giờ ngủ trưa của lớp, con thường ngủ bao lâu, và con có đồ vật an ủi (gối nhỏ, khăn, gấu bông) nào nên mang theo không.

4. Ba mẹ hỗ trợ con thế nào

• Giữ giờ ngủ trưa cuối tuần gần với giờ ở trường để nhịp sinh hoạt không bị xáo trộn mỗi đầu tuần.
• Tạo nghi thức ngắn trước giờ ngủ: rửa tay chân, đi vệ sinh, kéo rèm, đọc một câu chuyện ngắn.
• Tránh màn hình trước giờ ngủ và không cho trẻ ngủ trưa quá muộn trong buổi chiều, để giấc ngủ đêm không bị ảnh hưởng.
• Quan sát dấu hiệu của con: trẻ hay cáu kỉnh, dụi mắt, ngủ gật trên xe buổi chiều có thể đang thiếu ngủ. Ngược lại, nếu con không ngủ trưa mà vẫn vui vẻ, ngủ đêm tốt, có thể con đang dần giảm nhu cầu ngủ trưa.
• Không dùng giấc ngủ như một hình phạt ("Không ngoan thì đi ngủ!"), để con không gắn giờ ngủ với cảm giác tiêu cực.

Nếu con thường xuyên ngáy to, thở khó khi ngủ, hoặc ngủ rất nhiều mà vẫn mệt mỏi, ba mẹ nên đưa con đi khám để được bác sĩ tư vấn.

Nguồn tham khảo

• American Academy of Sleep Medicine. Child Sleep Duration Health Advisory (thông qua 2014, cập nhật 4/2016).
• Kurdziel, L., Duclos, K., & Spencer, R. M. C. (2013). Sleep spindles in midday naps enhance learning in preschool children. Proceedings of the National Academy of Sciences, 110(43), 17267–17272.